Từng chút một · 24 tháng 1, 2026 · 3 phút đọc

Khi Mình Hay Đổ Lỗi Cho Chính Mình — Và Học Cách Nhìn Lại Cho Đúng

Có những việc, chẳng ai trách mình cả. Nhưng trong đầu mình vẫn tự nói:

"Chắc do mình dở."
"Do mình không đủ tốt."
"Lại là lỗi của mình."

Nghe thì quen. Nhưng mấy câu đó không giúp mình tốt hơn. Vì chúng quá… mơ hồ.

Mình không biết mình sai ở đâu. Chỉ biết là mình sai toàn bộ.

Vấn đề không phải là nhận trách nhiệm, mà là nhận trách nhiệm… sai cách

Nhận trách nhiệm đúng cách là:

"Mình nói chuyện hơi gắt trong cuộc họp."
"Mình quên chuẩn bị trước nên bị động."
"Mình chưa diễn đạt rõ mong muốn của mình."

Còn tự đổ lỗi kiểu cũ của mình là:

"Do mình kém."
"Do mình không đủ tốt."
"Chắc tại mình."

Ba câu đó không chỉ ra điều gì cụ thể. Chúng chỉ làm mình thấy… nhỏ lại.

Những lần mình tự đổ lỗi — nhưng không nói rõ mình sai gì

1. Khi mối quan hệ có căng thẳng

Mình nghĩ: "Chắc tại mình khó tính."

Nhưng nhìn kỹ lại, điều cụ thể là:

  • Mình không nói rõ mình cần gì
  • Mình mong người kia tự hiểu
  • Mình giữ trong lòng rồi mới bực

Không phải mình "khó tính". Mình chưa giao tiếp rõ ràng.

2. Khi mình thấy mình chưa đủ giỏi

Mình nghĩ: "Do mình kém."

Nhưng thực tế là:

  • Mình chưa luyện kỹ năng đó đủ lâu
  • Mình so mình với người đã đi trước nhiều năm
  • Mình chưa hỏi xin hỗ trợ khi cần

Không phải mình kém. Mình đang trong quá trình học.

3. Khi mình quên việc quan trọng

Mình nghĩ: "Do mình vô trách nhiệm."

Nhưng điều cụ thể là:

  • Mình không ghi chú
  • Mình không đặt nhắc việc
  • Mình ôm quá nhiều thứ cùng lúc

Không phải mình vô trách nhiệm. Mình chưa có hệ thống hỗ trợ cho trí nhớ.

4. Khi mình phản ứng mạnh cảm xúc

Mình nghĩ: "Do mình nhạy cảm quá."

Nhưng nhìn kỹ hơn:

  • Mình đang mệt
  • Mình thiếu ngủ
  • Mình đã chịu đựng lâu mà không nói

Không phải mình "quá nhạy cảm". Mình đang quá tải.

Tổng quát hoá làm mình đau, cụ thể giúp mình lành

Khi mình nói: "Do mình tệ." — đây là một cái bẫy của tổng quát hoá. Mình không biết phải sửa gì.

Khi mình nói:

"Mình cần nói chậm lại khi căng thẳng."
"Mình cần chuẩn bị kỹ hơn trước khi họp."
"Mình cần nói rõ nhu cầu của mình."

Mình biết mình có thể làm gì khác.

Cụ thể = Có đường đi.
Chung chung = Chỉ có tự trách.

Cách mình học nhìn lại mình một cách lành mạnh

1. Thay "Do mình kém" bằng "Mình thiếu gì?"

❌ "Do mình kém." → ✅ "Mình chưa luyện kỹ năng này đủ."

❌ "Do mình dở." → ✅ "Mình cần thêm kinh nghiệm ở phần này."

2. Thay "Lỗi của mình hết" bằng "Phần của mình là…"

❌ "Lỗi của mình hết." → ✅ "Phần của mình là chưa nói rõ mong muốn."

3. Tách hành vi khỏi con người

Mình không phải là "một người tệ". Mình chỉ làm một việc chưa tốt.

Con người ≠ Hành vi.

Một thử thách nhỏ

Tuần này, mỗi khi bạn muốn nói: "Do mình hết…"

Hãy hỏi:

"Mình cụ thể thiếu ở điểm nào?"
"Mình có thể làm khác đi ở chỗ nào?"

Chỉ cần rõ hơn một chút, bạn sẽ nhẹ hơn rất nhiều.


Bạn không cần phải ngừng nhận trách nhiệm. Bạn chỉ cần nhận trách nhiệm một cách công bằng với chính mình.

Không phủ nhận sai sót. Nhưng cũng không phủ nhận giá trị bản thân.

Bạn không phải là "vấn đề". Bạn chỉ đang học cách sống tốt hơn.

Và học, thì luôn được phép… chưa hoàn hảo.

— May

Bài mới, gửi tận hộp thư.

Viết xong bài nào, May gửi bài đó. Không dồn, không giục.